|
|
|
|
|
.:GOSPODARKA:.
|
Rolnictwo
Gmina Szaflary ma charakter zdecydowanie rolniczy.
Struktura gruntów przedstawia się (przy ogólnej powierzchni gminy - 5431 ha) następująco:
Powierzchnia użytków rolnych - 4298 ha
Powierzchnia lasów i gruntów zadrzew. - 811 ha
Struktura obszarowa i własnościowa gospodarstw:
a) powierzchnia użytków rolnych gospodarstw indywidualnych - 2971 ha, (54% pow. gminy) w tym:
grunty orne - 1795 ha
sady - 34 ha
łąki trwałe - 840 ha
pastwiska trwałe - 339 ha
b) powierzchnia lasów prywatnych - 665 ha (12,2% ogólnej pow. gminy)
c) powierzchnia lasów państwowych - 146 ha (18,0% ogólnej pow. lasów)
Na terenie
gminy Szaflary nie ma gospodarstw sektora
państwowego.
Wielkość i
liczba indywidualnych gospodarstw rolnych:
Na terenie
gminy Szaflary jest 1558 gospodarstw indywidualnych.
Średnia powierzchnia gospodarstwa rolnego wynosi
- 2,25
ha.
Wielkość
gospodarstw / ilość gospodarstw
1-2 ha 893
(57,4%)
2-5 ha 584
(37,5%)
5-7 ha 66
(4,2%)
7-10 ha 13
(0,8%)
10-15 ha 2
(0,1%)
powyżej 15 ha
nie ma na terenie gminy gospodarstw.
Średnia
powierzchnia użytków rolnych w indywidualnych
gospodarstwach wynosi 1,91 ha.
Przeważające
na terenie gminy grunty to klasy IV i V w kompleksie
zbożowo-górskim i owsiano pastewnym, a zatem nie należą
do najgorszych na Podhalu.
Dużo gorsze
dla rolnictwa są warunki klimatyczne (wysoka ilość
opadów i krótki okres wegetacji) oraz warunki
geograficzne (urozmaicona rzeźba terenu, znaczne jego
spadki) i zagrożenia wynikające z niewłaściwej
działalności człowieka (erozje powierzchni ziemi między
innymi na skutek bardzo małej, bo wynoszącej zaledwie
12,2% powierzchni lasów) - stanowiące ograniczenia dla
rozwoju rolnictwa. Na gruntach ornych uprawia się przede
wszystkim owies - na powierzchni ok. 300 ha, co stanowi
ok. 17,1% gruntów, ziemniaki na powierzchni ok. 250 ha,
co stanowi 14,2%gruntów, pozostałe grunty orne
użytkowane są jako pastwiska i mieszanki traw
łąkowych i
motylkowych.
Stąd też, główne kierunki produkcji rolnej
wynikają z długoletniej tradycji i opierają się przede
wszystkim na użytkach zielonych. W hodowli zwierząt
główną rolę odgrywa bydło mleczne i chów owiec. Ze
względu na bazę paszową chów świń nie ma w gminie dużego
znaczenia, stanowią - ok. 14.2% wykorzystania gruntów
ornych.
Obsada bydła
na 100 ha użytków rolnych - ok. 91 sztuk, w tym krów -
ok. 72 sztuki. Od kilku lat notuje się tendencje
spadkową.
Obsada owiec
na 100 ha użytków rolnych - ok. 185 sztuk
matek.
Zarówno
chowie bydła mlecznego jak i w chowie owiec obserwuje
się dość istotne zjawisko - spadek pogłowia występuje w
gospodarstwach o niskiej produkcyjności i małych
stadach, natomiast gospodarstwach o dużej wydajności i
większym pogłowiu obserwuje się tendencje
wzrostowe.
Na terenie
naszej gminy znajduje się również jeden kurnik
utrzymujący stado ok. 6000 niosek
produkujący rocznie około 20 mln jaj.
Na terenie naszej gminy rolnicy mają
możliwość zbytu swoich surowców w następujących
zakładach przemysłu rolno-spożywczego:
- Okręgowa
Spółdzielnia Mleczarska w Zakopanem, która w 1998 r.
skupiła 831 421 l. mleka od rolników z terenu gminy
Szaflary.
- Zakład
Produkcji Jogurtów „Magda” Janusz Kubit w Szaflarach,
który skupił od rolników w tymże samym roku 3 016 359
- l.Ubojnie:
w
Maruszynie /1/,
w Skrzypnem /1/,
w Szaflarach /1/,
w
Zaskalu/1/
- Piekarnia
/1/ w Szaflarach
Od kilku lat
dość intensywny jest skup jagniąt rzeźnych do Włoch, w
roku 1998 skupiono z terenu gminy Szaflary ok. 4500
sztuk jagniąt.
Działalność
gospodarcza
Na terenie
gminy Szaflary działa ok. 480 podmiotów gospodarczych
aktualnie prowadzących działalność zarówno formie Spółek
prawa handlowego (4), spółek cywilnych (22), jak i osób
fizycznych. Zakłady znacząco, zatrudniające powyżej 50
osób na jedną zmianę, nie występują na terenie gminy.
Liczące się podmioty gospodarcze to: Zakład Produkcji
Jogurtów „Magda” w Szaflarach zatrudniający 37 osób,
Ahold &
Allkauf Polska "Albert" w Szaflarach
zatrudniający 28 osób, Timba Sp. z o.o. w Zaskalu
zatrudniający 84 osoby.
Działalność
gospodarcza zgłaszana do ewidencji działalności
gospodarczej to przede wszystkim:
- działalność
handlowa - 178
- działalność
usługowa - 132 w tym m.in.:
~ pralnie - 2
~ lakiernicze - 4
~ mechaniczne - 10
~ fryzjerskie - 2
~ kuśnierskie - 18
- działalność
produkcyjna - 81
- działalność
transportowa -83
- działalność
gastronomiczna - 6
Działają
także prywatne gabinety lekarski /2/ i stomatologiczne
/2/, gabinet masażu leczniczego, biuro
prawne.
Bezrobocie
Z danych
udostępnionych przez Rejonowy Urząd Pracy w Zakopanem na
koniec roku 1998 w gminie było zarejestrowanych 168
bezrobotnych, tym: 90 kobiet, 11 absolwentów, w tym: 1
osoba z wyższym wykształceniem, bez prawa do zasiłku
pozostawały 126 osoby.
Dane
uzyskane od Rejonowego Urzędu Pracy w Nowym Targu na
dzień 30 czerwca 1999 r. podają, iż bezrobotnych
pozostaje 102 osoby, w tym: młodzież do 24 lat - 98, a 8
osób to absolwenci szkół.
Udział
bezrobotnych ludności gminy ogółem stanowi niewiele
ponad 1%,
natomiast
grupie w wieku produkcyjnym wskaźnik ten wynosi
1,9%.
Infrastruktura
techniczna i komunalna
a) sieć
wodociągowa
Głównymi
źródłami zaopatrzenia gminy Szaflary w wodę są studnie
wraz z siecią wodociągów. Sieć wodociągowa zaopatrująca
mieszkańców w wodę ma długość 21,2 km i przedstawia się
następująco:
- Skrzypne
Górne
- długość
2,1 km
- Skrzypne
Dolne - długość
3,1 km
- Bańska
Wyżna - długość
6.9 km
- Bańska
Niżna - długość
5,9 km
- Szaflary
- długość
3,2 km
Powyższe
wodociągi oparte są na źródłach bez uzdatniania wody,
swoim zasięgiem obejmują w najlepszym przypadku 60%
gospodarstw leżących w ich zasięgu. Administrowane są
przez spółki wodno-wodociągowe.
Obecna
wydajność ujęć i długość sieci wodociągowej pozwalają
dostarczyć wodę do zaledwie 20% gospodarstw
- tj. 511
budynków.
Takie
miejscowości jak Szaflary i Maruszyna są praktycznie
pozbawione możliwości zwodociągowania ze względu na brak
naturalnych źródeł wody i ukształtowanie
terenu.
W Szaflarach
zlokalizowane jest główne ujęcie wody powierzchniowej
dla Nowego Targu, z którego pobierane jest ok. 6900
m3/d. Gmina Szaflary nie korzysta z tego
ujęcia.
b) sieć
kanalizacyjna
W 1998 roku powołano Gminny Zakład
komunalny, którego zadaniem jest administracja sieci
kanalizacyjnej o długości 26 km we wsi Szaflary. Na
powyższą sieć składa się odcinek kolektora tranzytowego
Poronin - Nowy Targ wraz z siecią uliczną. Na dzień
dzisiejszy podłączonych jest do kanalizacji ok. 120
posesji, co stanowi zaledwie 8% dla wsi
Szaflary.
W trakcie
realizacji (termin oddania do
użytku -
31.10.1999 r.) jest oczyszczalnia ścieków w Maruszynie -
przysiółek Stanki, o przepustowości 30m3/dobę w
pierwszym etapie, natomiast docelowo 60m3/dobę. Do 2001
roku przewidziana jest budowa sieci kanalizacyjnej
obejmująca Maruszynę „Dolną” o całkowitej długości ok. 8
km, co zapewni możliwość połączenia do tej oczyszczalni
ok. 400 posesji z terenu Maruszyna Dolna, Bańska Niżna -
Chdówka, Szaflary - Palanice.
c) energia
elektryczna
Źródłem
energii elektrycznej dla obszaru gminy jest
Rozdzielnia
Mocy 110/15
KV „Szaflary”, z której rozchodzi się 6 linii
elektroenergetycznych napowietrznych 110 KV w
kierunkach: Zakopanego, Niedzicy, Bukowiny Tatrzańskiej,
Skawiny i Jabłonki.Energia elektryczna dostarczana jest
sieciami napowietrznymi średnich napięć 15
KV.
Bezpośrednio
do odbiorców energia dostarczana jest siecią niskich
napięć poprzez stacje transformatorowe. Z energii
elektrycznej korzysta 100% mieszkańców, a sieć jest
sukcesywnie rozbudowywana w miarę potrzeb. Na terenie
gminy nie występują inne źródła energii
elektrycznej.
d) sieć
gazowa
Przez teren
gminy przebiega gazociąg wysokiego ciśnienia. Jednak
obszar gminy nie jest zasilany w gaz. Brak stacji
redukcyjno-pomiarowej i sieci niższego ciśnienia stwarza
barierę rozwoju tego systemu na tereni
e gminy
Szaflary.
e)
zaopatrzenie w ciepło
Na obszarze
gminy brak jest zbiorczych systemów grzewczych.
Ogrzewanie odbywa się z indywidualnych źródeł ciepła, w
większości opalanych węglem i koksem.
Na terenie
wsi Bańska Niżna istnieje odwiert wód geotermalnych IG1
o wydajności 60m3/h i temperaturze wody na wypływie 72
stopnie C, który obecnie jest wykorzystywany do celów
grzewczych w tej wsi.
Istnieje
także drugi odwiert o parametrach znacznie
wydajniejszych, który będzie stanowił bazę sieci
grzewczej /w
trakcie realizacji/ na trasie Biały Dunajec -
Zakopane.
Gospodarka
odpadami
Powstające
na obszarze gminy stałe gromadzone są na wysypisku
śmieci zlokalizowanym na granicy
Szaflar i
Zaskala o powierzchni 1,1 ha. Wysypisko to jest obecnie
na wyczerpaniu i gmina zakupuje sąsiadujący z
wysypiskiem teren.aby rozpocząć likwidację istniejącego
wysypiska poprzez jego rekultywację. Gmina
Szaflary jako
członek Podhalańskiego Związku Gmin uczestniczy w
realizacji inwestycji pod nazwą „Zakład Utylizacji
Odpadów Komunalnych w Nowym Targu na Czerwonym”,
aktualnie prowadzi pertraktacje mające na celu
określenie w formie umowy sposób korzystania z tegoż
budującego się wysypiska.
Odpady inne
nie komunalne produkowane przez zakłady są wywozone na
podstawie umów (zawieranych indywidualnie) poza obręb
gminy.
Sieć
telekomunikacyjna
Gmina Szaflary należy do Stacji
Numerycznej (SN) i Okręgu Telefonicznego (OT) Nowy Targ.
Od 1997 rozpoczęła się rozbudowa sieci teletechnicznej,
co pozwoliło zwiększyć ilość abonentów ze 195 numerów do
1088 na dzień dzisiejszy, daje to przelicznik 11
abonentów na 100 mieszkańców. W ciągu ostatnich 2 lat
stelefonizowano przede wszystkim takie miejscowości
jak:
-- Bór - 59 abonentów
-- Bańska
Niżna - 162 abonentów
-- Bańska
Wyżna - 84 abonentów
-- Zaskale -
152 abonentów
-- Szaflary
- 607 abonentów
Do
stelefonizowania pozostały jeszcze takie sołectwa
jak:
-- Skrzypne
(ilość obecna abonentów - 6), Maruszyna (18)
Obecna i
planowana rozbudowa sieci teletechnicznej pozwala na
pełny rozwój usług telefonicznych na terenie całej
gminy.
Na terenie
gminy jest również zasięg telefonii komórkowej GSM+, ERA
GSM, CENTERTEL.
Istniejąca
placówka pocztowa obsługuje mieszkańców całej gminy i
zlokalizowana jest w miejscowości Szaflary.
Układ
drogowy
Obsługę
komunikacyjną gminy oraz powiązania zewnętrzne zapewnia
układ drogowy i kolejowy.
Centralnie
przez obszar gminy w układzie północ-południe przebiega
droga krajowa nr 95 Rabka - Nowy Targ -
Zakopane.
Równolegle
do niej biegnie linia kolejowa Kraków - Sucha Beskidzka
- Chabówka - Nowy Targ - Zakopane. Są to trasy
komunikacyjne o znaczeniu krajowym, zapewniające gminie
powiązania na tym kierunku, a także po przez bliskie
położenie węzła komunikacyjnego Nowym Targu umożliwiają
dogodne powiązanie na kierunku
wschód-zachód.
Dostępność do poszczególnych wsi
zapewniają drogi powiatowe:
- nr 25419 Szaflary - Gronków - Ostrowsko
- nr 25420
Szaflary - Ludżmierz
- nr 25421
Ludżmierz
- Maruszyna
- nr 25422
Szaflary
- Skrzypne
- nr 25423
Szaflary -
Ząb
Drogi
powiatowe zapewniają powiązania wsi między sobą oraz z
sąsiednimi gminami, a jednocześnie wewnętrzną obsługę
komunikacyjną.
Bezpośrednią
obsługę komunikacyjną wsi zapewnia również sieć dróg o
długości 53 km. Większość z nich /46 km/ posiada
nawierzchnię twardą, a 33 km dróg posiada nawierzchnie
ulepszoną - asfaltową. Gęstość dróg gminnych wynosi 98,1
km na 100 km2 powierzchni. Parametry techniczne dróg są
niskie, charakteryzują się wąskimi jezdniami,
nienormatywnymi łukami poziomymi, dużymi spadkami
/wynika to z górzystego charakteru gminy/.
Komunikacja
Na terenie
gminy Szaflary według stanu na dzień 30.06.1999 r
zarejestrowane były następujące pojazdy:
- samochody
osobowe - 1517
- samochody
ciężarowe - 204
- autobusy
(mikrobusy) - 4
- ciągniki
rolnicze - 662
- ciągniki
samochodowe - 25
- motorowery -
42
- motocykle i
skutery - 166
- przyczepy i
naczepy - 261
Na 1000
mieszkańców przypada 157 samochodów osobowych
Na terenie
naszej gminy zlokalizowana jest i stacja benzynowa
zlokalizowana w północnej części wsi
Szaflary.
Komunikacja
zbiorowa
Na terenie
gminy Szaflary komunikacja lokalna i ponadlokalna jest
realizowana przez
Miejski
Zakład Komunikacji w Nowym Targu
obsługujący 2 linie autobusowe Nowy Targ - Szaflary i
Nowy Targ - Zaskale,
PKS - oddziały
w Nowym Targu i w Zakopanem.
Uzupełnieniem tej komunikacji są minibusy.
W obsłudze
pasażerskiej dość znaczące miejsce zajmuje komunikacja
kolejowa, na terenie gminy jest i przystanek
kolejowy i 1 stacja kolejowa.
Ochrona
zdrowia
Na
terenie gminy
Szaflary opiekę medyczną sprawuje Gminny Samodzielny
Publiczny Ośrodek Zdrowia z siedzibą w
Szaflarach.Obejmuje on
swoją opieką wszystkich mieszkańców gminy. W ośrodku
pracuje 2 lekarzy ogólnych (o specjalności: pediatra i
dermatolog) i 2 stomatologów. W ośrodku pracuje ponad 7
pielegniarek, pielęgniarek tym 2 higienistki i 3
pielęgniarki środowiskowe.
Szpital
miejski w Zakopanem i Nowym Targu jako placówki
lecznictwa zamkniętego obejmują mieszkańców wszystkich
okolicznych gmin, w tym mieszkańców gminy
Szaflary.
Ilość
lekarzy przypadająca na 10 000 mieszkańców to 4,1 i
mieści się ten wskaźnik w średniej krajowej
Na terenie
Szaflar działa także Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej,
który jest jednostką budżetową podległą Wójtowi Gminy
w Szaflarach.
Obszar
działania i
prowadzenia polityki społecznej obejmuje teren
gminy.Na terenie
naszej gminy działa również Dom Pomocy Społecznej w
Zakalu, który jest jednostką budżetową podległą
Starostwu Nowy Targ. Na dzień dzisiejszy znajduje się w
nim 48 pensjonariuszy.
|
|
|
